ഇറാൻ ആണവായുധത്തിലേക്ക്? അമേരിക്കയ്ക്ക് മറുപടിയുമായി പുതിയ നയമാറ്റം
 |
| ഇറാന്റെ പുതിയ ആണവനയത്തെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിൽ സെക്രട്ടറി മൊഹ്സിൻ റസായി. |
ഇറാൻ ആണവായുധത്തിലേക്ക്? അമേരിക്കയ്ക്ക് മറുപടിയുമായി പുതിയ നയമാറ്റം
മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് വീണ്ടും ഒരു വലിയ വൻശക്തി യുദ്ധത്തിന്റെ നിഴലിലാണോ എന്ന ഭീതിയിലാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം.
കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി തങ്ങൾ കൃത്യമായി പാലിച്ചുപോന്ന സമാധാനപരമായ ആണവനയത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ ഇറാൻ ഒരുങ്ങുന്നുവെന്ന സൂചനകളാണ് തെഹ്റാനിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്നത്. ഇറാന്റെ ഉന്നത സുരക്ഷാ സമിതിയായ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ (Supreme National Security Council) സെക്രട്ടറി മൊഹ്സിൻ റസായി (Mohsen Rezaei) നടത്തിയ വിവാദ പരാമർശമാണ് ഇപ്പോൾ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായിരിക്കുന്നത്.
അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും നടത്തുന്ന തുടർച്ചയായ സൈനിക ആക്രമണങ്ങളും കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളും തങ്ങളെ ആറ്റം ബോംബ് നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരസ്യമായ മുന്നറിയിപ്പ്.
ഇത് ഒരു വെറും രാഷ്ട്രീയ ഭീഷണിയോ പ്രസ്താവനയോ അല്ല, മറിച്ച് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ മൊത്തം സൈനിക സമവാക്യങ്ങളെയും മാറ്റാൻ പോകുന്ന ഒരു വലിയ വഴിത്തിരിവാണ്. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി ഇറാന്റെ ആണവനിലയങ്ങൾക്ക് നേരെ ഉണ്ടാകുന്ന ആക്രമണങ്ങളും, സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളിലെ ദുരൂഹ സ്ഫോടനങ്ങളും, പ്രമുഖ ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വധങ്ങളും തെഹ്റാന്റെ ക്ഷമ നശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്കും നിലനിൽപ്പിനുമായി ഒരു ആണവ പ്രതിരോധ കേട്രിഡ്ജ് വികസിപ്പിക്കുകയല്ലാതെ ഇറാന് മറ്റ് വഴികളില്ലെന്ന വാദം ഭരണകൂടത്തിനുള്ളിൽ അങ്ങേയറ്റം ശക്തമാകുകയാണ്.
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയുടെ ചരിത്രം
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിക്ക് ആറു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ള വലിയൊരു ചരിത്രമുണ്ട്. 1950-കളിൽ അമേരിക്കയുടെ തന്നെ നേരിട്ടുള്ള സഹായത്തോടെയാണ് ഇതിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. അന്ന് 'ആറ്റംസ് ഫോർ പീസ്' (Atoms for Peace) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം ഇറാന് ആദ്യത്തെ ആണവ റിയാക്ടറും അതിനുവേണ്ട സാങ്കേതികവിദ്യയും സൗജന്യമായി നൽകി. അന്ന് ഇറാൻ ഭരിച്ചിരുന്ന ഷാ ഭരണകൂടവുമായി പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾക്ക് കടുത്ത സൗഹൃദവും വലിയ എണ്ണ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്.
എന്നാൽ 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന് (Islamic Revolution) ശേഷം മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി മാറിമറിഞ്ഞു. ഇറാന്റെ പുതിയ ഭരണകൂടം അമേരിക്കയുമായുള്ള എല്ലാത്തരം ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ആണവ പദ്ധതികൾ താത്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ 1980-കളിൽ ഇറാഖുമായുണ്ടായ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം, സ്വന്തം സുരക്ഷയ്ക്കായി ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യ അത്യാവശ്യമാണെന്ന് ഭരണകൂടം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് 1990-കളിൽ റഷ്യയുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഇറാൻ ബുഷെഹർ (Bushehr) ആണവനിലയം വീണ്ടും പുനർനിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
2002-ൽ നതാൻസിലെ (Natanz) രഹസ്യ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ കേന്ദ്രവും അറാക്കിലെ (Arak) ഹെവി വാട്ടർ റിയാക്ടറും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നതോടെയാണ് ലോകം ഇറാനെ സംശയദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. തുടർന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര ആറ്റോമിക് എനർജി ഏജൻസിയുടെ (IAEA) കർശന പരിശോധനകളും അമേരിക്കയുടെ കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. എങ്കിലും, തങ്ങളുടെ പദ്ധതികൾ തികച്ചും സമാധാനപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണെന്നായിരുന്നു ഇത്രയും കാലം ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട്.
NPT കരാറും ആഗോള ആണവ സുരക്ഷയുടെ പരാജയവും
മൊഹ്സിൻ റസായിയുടെ പരാമർശത്തിന്റെ പ്രധാന വശം ആഗോള ആണവ വ്യവസ്ഥയുടെ പരാജയത്തെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതാണ്. ആഗോള ആണവ വ്യാപന വിരുദ്ധ കരാറായ NPT (Non-Proliferation Treaty) യിൽ അംഗമായിരുന്നിട്ടും, അന്താരാഷ്ട്ര ഏജൻസികളുടെ കടുത്ത പരിശോധനകൾക്ക് വിധേയമായിട്ടും ഇറാന് സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പരസ്യമായി കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
"കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ലോകത്ത് ഒരിടത്തും നടക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള കർശനമായ പരിശോധനകൾക്കാണ് ഇറാൻ വിധേയമായത്. 2015-ലെ JCPOA അന്താരാഷ്ട്ര ആണവ കരാർ ഞങ്ങൾ അക്ഷരംപ്രതി പാലിച്ചു. എന്നാൽ ഞങ്ങളുടെ നതാൻസ്, ഫോർഡോ നിലയങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. ഞങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഒരു വിദേശ ആക്രമണത്തിൽ നിന്ന് സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ NPT ക്കോ IAEA ക്കോ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെന്തിനാണ് ഒരു രാജ്യം ഇതിന്റെ ഭാഗമാകുന്നത്?"
എന്ന കടുത്ത ചോദ്യമാണ് ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടം ഇപ്പോൾ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഉയർത്തുന്നത്.
അമേരിക്കയുടെ ഏകപക്ഷീയമായ ആക്രമണങ്ങളും ഉപരോധങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര ആണവ സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകളെ തന്നെ തകിടം മറിച്ചുവെന്നും, ഇത് ലോകമെമ്പാടും പുതിയ ആണവ മത്സരങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഇറാൻ നൽകുന്നു. കരാറുകൾ പാലിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷ ലഭിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ സ്വയം ബോംബ് നിർമ്മിക്കുക മാത്രമാണ് ഏക മാർഗ്ഗം എന്ന ചിന്ത ഇതിലൂടെ വളരുകയാണ്.
F-35 യുദ്ധവിമാനങ്ങളേക്കാൾ ലാഭകരം ആണവ പ്രതിരോധമോ?
സൈനിക ശേഷിയും സാമ്പത്തിക വശങ്ങളും തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് ഇറാൻ തങ്ങളുടെ പുതിയ നയമാറ്റത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്നത്. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ നൂറുകണക്കിന് F-35 യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ, അത്യാധുനിക മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ, റഡാറുകൾ, അത്യാധുനിക ഡ്രോണുകൾ എന്നിവ വാങ്ങിക്കൂട്ടാൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് കോടി ഡോളർ ചെലവഴിക്കണം. സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ തുടങ്ങിയ അയൽരാജ്യങ്ങൾ ഇതിനായി വർഷം തോറും വൻ തുകയാണ് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നത്.
എന്നാൽ ഒരു വിശ്വസനീയമായ ആണവ പ്രതിരോധം (Credible Nuclear Deterrence) ഉണ്ടാക്കിയെടുത്താൽ, ഇതിന്റെ ഒരു ചെറിയ ശതമാനം ചിലവിൽ തന്നെ ഒരു രാജ്യത്തിന് പൂർണ്ണ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് റസായിയെപ്പോലുള്ള സൈനിക തന്ത്രജ്ഞർ കണക്കുകൂട്ടുന്നത്.
* ഉത്തര കൊറിയൻ മാതൃക: അമേരിക്കൻ ഭീഷണിയെയും ഉപരോധങ്ങളെയും മറികടക്കാൻ ഉത്തര കൊറിയ സ്വീകരിച്ച തന്ത്രമാണിത്. കൈവശം ശക്തമായ ആണവായുധമുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം ഉത്തര കൊറിയയെ നേരിട്ട് ആക്രമിക്കാൻ അമേരിക്കയോ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളോ മടിക്കുന്നു.
* ആക്രമണോത്സുകമായ സൈനിക നയം: നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെട്ടാൽ ഇറാൻ പ്രതിരോധ നിലപാടിൽ നിന്ന് മാറി പൂർണ്ണമായും അഗ്രസീവ് ആയ സൈനിക തന്ത്രത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന സൂചനയാണിത്. സ്വന്തം മണ്ണിലേക്ക് ആക്രമണം വന്നാൽ അത് തിരിച്ച് ശത്രുവിന്റെ മണ്ണിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
സ്തംഭിച്ച ചർച്ചകളും ട്രംപിന്റെ ഉപരോധങ്ങളും
യു.എസ്-ഇറാൻ സംഘർഷങ്ങൾക്കും താത്കാലിക വെടിനിർത്തലുകൾക്കും ശേഷം കാര്യമായ നയതന്ത്ര മുന്നേറ്റങ്ങളൊന്നും മേഖലയിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ധാരണയിലെത്താൻ നൽകിയിരുന്ന പലവിധ കാലാവധികൾ യാതൊരു പുരോഗതിയുമില്ലാതെ അവസാനിക്കുകയായിരുന്നു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതം,
സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയത്തിന്റെ ഭാവി, കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പിൻവലിക്കൽ എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുപക്ഷവും വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറായിട്ടില്ല.
യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇറാനെതിരെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കടുത്ത 'മാക്സിമം പ്രഷർ' (Maximum Pressure) സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതി പൂർണ്ണമായി പൂജ്യത്തിലെത്തിക്കുക, അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനമായ SWIFT-ൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
എന്നാൽ ഈ സാമ്പത്തിക യുദ്ധത്തിന് മുന്നിൽ വഴങ്ങില്ലെന്നും, നയതന്ത്രം പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെട്ടാൽ പകരമായി തങ്ങളുടെ ആണവ നയം മാറ്റി ബോംബ് നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് കടക്കുമെന്നുമാണ് തെഹ്റാന്റെ ശക്തമായ പ്രതികരണം.
മൊജ്തബ ഖമേനിയും ഇറാന്റെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യവും
ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭരണ തലപ്പത്തും വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത്. പരമോന്നത നേതാവ് മൊജ്തബ ഖമേനി (Mojtaba Khamenei) പൊതുവേദികളിൽ കൂടുതൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാത്തത് സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ ആണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഇത്തരം ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷം രാജ്യത്തെ സൈനിക-സുരക്ഷാ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന് (IRGC) ഭരണ കാര്യങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ലഭിച്ചു.
കടുത്ത നിലപാടുകാരനായ റസായിയെപ്പോലുള്ള മുൻ IRGC കമാൻഡർമാർ സുപ്രധാന ഭരണ പദവികളിൽ എത്തിയതോടെ, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളോട് യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയുമില്ലാത്ത കടുത്ത സമീപനം സ്വീകരിക്കാനാണ് ഇറാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് വരും ദിവസങ്ങളിൽ മേഖലയിൽ വലിയ സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്കും പുതിയ സഖ്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനും കാരണമായേക്കാം.
ഇറാന്റെ നീക്കത്തിൽ ലോക ശക്തികളുടെ പ്രതികരണം
ഇറാന്റെ ഈ പുതിയ നയമാറ്റ നീക്കത്തെ വളരെ ആശങ്കയോടെയും ജാഗ്രതയോടെയുമാണ് വൻശക്തി രാജ്യങ്ങൾ നോക്കിക്കാണുന്നത്:
* അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്: ഇറാൻ ഒരിക്കലും ഒരു ആണവായുധ ശക്തിയാകാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്നും, ആവശ്യമെങ്കിൽ സൈനിക നടപടി ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ ഓപ്ഷനുകളും മേശപ്പുറത്തുണ്ടെന്നുമാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് നൽകുന്ന വ്യക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ്.
* ഇസ്രായേലിന്റെ ഭയം: ഇറാന്റെ ആണവായുധ നീക്കത്തെ തങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന് തടസ്സമായി കാണുന്ന ഇസ്രായേൽ, ഇറാൻ ബോംബ് നിർമ്മിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ഇറാന്റെ പ്രധാന ആണവനിലയങ്ങൾക്ക് നേരെ വൻ സൈനിക ആക്രമണം നടത്താൻ പദ്ധതിയിടുന്നു.
* റഷ്യയുടെയും ചൈനയുടെയും നിലപാട്: അമേരിക്കയുടെ ഏകപക്ഷീയമായ ഉപരോധങ്ങളും ആക്രമണങ്ങളുമാണ് ഇറാനെ ഇത്തരമൊരു നിലപാടിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടതെന്ന് റഷ്യയും ചൈനയും കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കി നയതന്ത്രത്തിലൂടെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കണമെന്നാണ് അവരുടെ വാദം.
മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്ന പുതിയ സമവാക്യങ്ങൾ
ഇറാൻ ഔദ്യോഗികമായി തങ്ങൾ ആണവായുധ ശക്തിയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ മേഖലയിലുണ്ടാകാൻ പോകുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഭീകരമായിരിക്കും:
* അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ ആണവ മത്സരം: ഇറാൻ ബോംബ് ഉണ്ടാക്കിയാൽ സൗദി അറേബ്യ, ഈജിപ്ത്, തുർക്കി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ അറബ് രാജ്യങ്ങളും സ്വന്തമായി ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഇത് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഒരു അതിഭീകരമായ ആണവ മത്സരത്തിന് (Nuclear Arms Race) വഴിവെക്കും.
* ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിലെ പ്രതിസന്ധി: ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണപ്പാതയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴി നടക്കുന്ന കപ്പൽ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുകയും ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില ആഗോളതലത്തിൽ കുതിച്ചുയരുകയും ചെയ്യും. ഇത് ഇന്ത്യ അടക്കമുള്ള ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കും.
* വൻശക്തികളുടെ നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടൽ: മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം വർദ്ധിക്കുകയും റഷ്യ-ചൈന സഖ്യം ഇറാനിലേക്ക് കൂടുതൽ സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വൻ സുരക്ഷാ ഭീഷണിയായി മാറും.
ഉപസംഹാരം
ഇറാൻ ഔദ്യോഗികമായി അറ്റോമിക് ബോംബ് നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉന്നത സുരക്ഷാ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇത്തരമൊരു മുന്നറിയിപ്പ് വന്നത് വൻശക്തി രാജ്യങ്ങളെ വലിയ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിദേശ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആണവ പ്രതിരോധം മാത്രമാണ് ഏക വഴിയെന്ന ചിന്ത തെഹ്റാനിൽ ശക്തമാകുന്നത് ആഗോള സമാധാനത്തിന് വൻ ഭീഷണിയാണ്. വരും ദിവസങ്ങളിൽ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇതിനോട് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ഭാവി.
Related Article 🖇️👇
Comments
Post a Comment